KRETANJA U STANJU JAVNOG DUGA U BIH

Iako trenutni podaci o stanju javnog duga ukazuju da se Bosna i Hercegovina još uvijek kreće unutar definisanih granica održivosti duga (Mastriški kriterij), sama dinamika kretanja javnog duga ukazuje na potrebe uvođenja sistemske kontrole u daljnjem zaduživanju. Ovo je naročito važno u kontekstu poteškoća koje pojedine entitetske vlade imaju u finansiranju tekućih obaveza kao i dospijevanje dugoročnih obaveza na naplatu u narednim godinama.

Prema podacima koje objavljuje Ministarstvo finansija i duga Bosne i Hercegovine, ukupan javni dug u 2017. godine iznosi 11,353 milijardi KM i odnosu na kraj 2016. godine je manji za 736 miliona KM. Ukoliko se posmatra u kontekstu okvira kretanja duga u skladu sa Bruto domaćim proizvodom, ukupan javni dug je još uvijek na prihvatljivom nivou koji je u 2017. godini iznosio 36,3% BDP. Smanjenje ukupnog duga je najvećim dijelom uzrokovana smanjenjem stanja vanjskog duga.

Analiza navedenih podataka navodi na zaključak da je BiH umjereno zadužena zemlja. No realnost u BiH je drugačija naročito kada se uzme u obzir ekonomsko stanje u državi kao i stanje u javnim finansijama.

Grafikon 1: Fiskalni bilans i javni dug BiH (u % BDP)

Javni dug BiH

Analiza navedenih podataka o stanju zaduženosti po nižim nivoima vlasti pokazuje različita kretanja. Naime, dok je u Federaciji BiH primjetno da smanjuju obaveze po domaćim kreditima i izdatim vrijednosnim papirima, u Republici Srpskoj je obrnuta situacija gdje je evidento povećanje domaćeg zaduženja po osnovu domaćih kredita i izdatih vrijednosnih papira.

Stanje javne zaduženosti za 2017 (u mil. KM)

 

FBiH RS BD BiH
Institucije
BiH
Vrsta obaveza          
stara devizna štednja 55,2 230,5 0 285,7
Ratna potraživanja 197,30 386,50 0,00 583,90
Opšte obaveze 12,10 149,80 0,00 161,90
Dugoročne obveznice 541,10 886,12 0,00 1.427,10
Dug po trezorskim zapisima 100,00 82,00 0,00 182,00
Obaveze po kreditima 242,80 610,82 3,60 857,10
Aktivirane garancije 0,00 3,68 0,00 3,68
1.148,50 2.349,60
Vanjski dug 4.786,90 2.954,10 36,70 74,20 7.851,90
Ukupno 5.935,40 5.303,60 40,30 72,20 11.353,60

Vlade Federacije BiH i Republike Srpske su nastavile sa emitovanjem vrijednosnih papira na domaćem tržištu kapitala i prikupljenja sredstva su se uglavnom koristila za budžetske potrebe. Na kraju 2017. godine, zaduženost generalne vlade po osnovu dužničkih papira je iznosila 2,64 milijardu KM, dok je zaduženost po osnovu kredita iznosila 853,6 miliona KM. Ukupna izloženost banaka prema sektoru vlade je povećana za 0,7% u odnosu na isti period prethodne godine.

 

Entitetske vlade su tokom godine izdavale vrijednosne papire, a na kraju godine stanja kako  po osnovu vrijednosnih papira su na približno istom nivou kao i prethodne godine. No, potrebno je imati na umu da jer Federacija BiH zabilježila smanjenje od 99,7 miliona KM, dok Republika Srpska bilježi rast of 152,1 milion KM po osnovu izdatih vrijednosnih papira..

Slična je i situacija sa domaćim kreditima. Federacija BiH bilježi smanjenje od 13,1 milion KM, dok Republika Srpska bilježi rast od 58,8 miliona KM.

Tokom 2017. godine, sektor generalne vlade je povukao sredstva od ino-kreditora u ukupnom iznosu od 513,0 miliona KM, što je niže za 210,1 miliona KM u odnosu na prethodnu godinu. Manje povlačenje ino-kredita u odnosu na plan je uzrokovano neusvajenjem Zakona o akcizama što je imalo za rezultat mala ulaganja u velike infrastrukturne projekte poput koridora Vc.

Interesantno je napomenuti da je i u 2017. godini Bosna i Hercegovina više otplatila nego angažovala novih sredstava iz ugovorenih vanjskih kredita. U toku 2017. godine ukupno je servisirano 983,3 miliona KM.

Izvor: Inreformator

 

 

Komentari